Nunarsuarmi Anguniakkat ilisaritinneqarnerat
FN-ip piujuartitsinissamik tunngaveqarnerup ineriartornissaq pillugu nunarsuaq tamakkerlugu anguniagai nunanit ilaasortaasunit 193-init 2015-imi akuerineqarput. Tamatuma peqatigisaanik anguniakkat kingusinnerpaamik 2030-mi anguneqarniarnissaannut anguniagaqarfiusumik pilersaarut nunanit akuerineqarpoq.
2015-imili meeqqat atualersut 43 mio.-inik ilapput, HIV-mik tunillatsissimasut 40 %-imik ikileriarput, soorluttaaq inuit milliardit marluk minguitsumik imermik imigassaqalersut. Tamatuma saniatigut piitsuunerujussuaq ukiut kingulliit 15-it ingerlaneranni affaannanngortinneqartoq.
Anguniakkat suli naammassineqanngillat sunalu imaraat?
Ataatsimut oqaaseqarnissaq
Nunarsuarmi ineriartortitsinissamut anguniakkat aamma ima taaguuteqarput Sustainable Development Goals (SDG), The Global Goals, Agenda 2030 il.il. Taaguuserneqarneranni ataatsimut tunngavigineqartoq tassaavoq tamanut atatillugu aammalu nunarsuarmut tamarmut atatillugu ataatsimut oqaaseqarnissaq.
Nunarsuarmi ineriartortitsinissamut pingaarnertut anguniakkat 17-iupput, taakkulu ataanni tamarmik immikkut anguniagaqarfiullutik. Immikkut anguniagaqarfiit 169-iupput, tamarmillu uuttuutinik immikkut imaqarlutik. Piujuartitsinissamik ineriartortitsinissap inaarutaasumik anguneqarnissaa malillugu tamarmik ilusilersugaapput.
Ineriartortitsinissamut anguniakkat nr. 1-6 tassaapput inuk inuullu naleqartumik inuuneqarnissamut periarfissaanik imaqartut.
Ineriartortitsinissamut anguniakkat nr. 7-imiit 9-mut aamma nr. 12 tassaapput aningaasaqarneq pisuussutinillu akisussaassuseqartumik atuineq. Inuup atugarissaarnissaani aningaasaqarneq aamma pingaaruteqarpoq.
Ineriartortitsinissamut anguniakkat nr. 13-imiit 15-imut tassaapput tamatta nunarsuarput aammalu maanna silaannaap pissusaata aallanngoriartornera aaqqiiviginiarlugu suliniutit.
Ineriartortitsinissamut anguniakkat nr. 10, 11, 16 aamma 17 tassaapput qanoq ililluta aaqqissuussinissarput.
Immikkoortiterinerit taakku sisamat ilaatigut piujuartitsinermik ineriartortitsinermik taasaqarsinnaanermi oqimaaqatigiittariaqarpput.
Ineriartortitsinissamut anguniakkat anguniakkanullu attuumassutillit tamarmik immikkut ilisarnaasersorlugit ilusilersorneqarput.
Oqaasertaat oqaatsinut assigiinngitsorpassuarnut nutsigaapput. Tamatuma nassatarivaa qanorluunniit oqaaseqaraluaruit ineriartortitsinermi anguniakkat assigiinngitsut ilisariuaannarsinnaassavatit imarisaallu paasisinnaallugit. Tamanna tamanut attuumassuteqarpoq.
Suleqatigiinnerit inerikkiartortitsinerlu
Ineriartortitsinissamut anguniagaq nr. 17 suleqatigiinnikkut anguniagaqarneq pilersinneqarpoq suleqatigiinngikkutta anguniakkat piviusunngortinneqarsinnaanngimmata. Kisimiilluta Piitsuussuseq nungutissinnaanngilarput imaluunniit Piujuartitsinissamik tunngaveqarluni inoqarfiit piujuartitsiffiusut ineriartortissinnaanngilagut kiisalu Eqqissineq, naapertuilluarneq sulissiviillu qajannaatsut ineriartortissinnaanngilagut. Iliuusissat taakku tamarmik ingerlanneqassappata suleqatigiinnissaq pisariaqarpoq.
Ineriartortitsinissamut anguniakkat pisarnerput malillugu iliuuseqarnitsigut imaluunniit iliuutsit ullumikkut ingerlateriikkagut malillugit angusinnaanngilagut. Immikkut iliuuseqartariaqarpugut kiisalu anguniakkat anguniarlugit allaanerusumik inerikkiartuutaasunillu allat peqatigalugit ataatsimut iliuuseqartariaqarluta.
CSR-ip tulliani nutaarsiassiinerani qitiutillugit aallunneqassapput nunarsuaq tamakkerlugu ineriartortitsinisssamut anguniakkat nr. 1-6-imut, tassani inuk qitiutillugu pineqartut sammineqassapput.
